Aşağıdaki sınıflandırma, kararın genel yapısı ve destek türlerine göre yapılmıştır.
I. Genel Yatırım Şartları ve Kısıtlamaları (MADDE 5)
Bu maddede, desteklerden yararlanacak yatırımlar için genel geçer şartlar ve bazı temel kısıtlamalar belirtilmiştir.
| Şart / Kısıtlama Konusu | Açıklama | İlgili Madde / Ek |
| Yatırım Konusu Uygunluğu | Desteklenecek yatırımların EK-3‘te belirtilen yatırım konularına yönelik olması ve bu konular için belirtilen şartları sağlaması gerekir (İstisna: TYKH, Dijital/Yeşil Dönüşüm, Madde 9(1)(v)). | 5(1), EK-3 |
| Asgari Sabit Yatırım Tutarı | 1. ve 2. Bölgelerde: 12 Milyon TL | 5(2) |
| Diğer Bölgelerde: 6 Milyon TL | ||
| Finansal Kiralama Asgari Tutar | Her bir finansal kiralama şirketi için asgari 3 Milyon TL. | 5(3) |
| Proje Uygunluğu ve Teşvik Belgesi | Makroekonomik programlar, arz-talep dengesi, sektörel, mali ve teknik değerlendirmeler sonucu projenin uygun görülmesi ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir. | 5(4) |
| Müracaat Son Tarihi | Teşvik belgesi müracaatları 31/12/2030 tarihine kadar değerlendirilir. | 5(5) |
| Önceden Yapılan Harcamalar | Müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz. | 5(6) |
| Maddi Olmayan Duran Varlık Oranı | Teşvik belgesindeki toplam sabit yatırım tutarının %25’ini aşamaz (İstisna: Dijital Dönüşüm Programı). | 5(8) |
| Ekosistem Geliştirme Planı Yükümlülüğü | KOBİ sınıfında olmayan yatırımcı veya Yerel Kalkınma Hamlesi kapsamındaki yatırımcı için, yatırım tamamlama vizesine kadar sabit yatırım tutarının %2’sinden az olmamak üzere ekosistem geliştirme. | 5(9) |
| Parasal Tutarların Güncellenmesi | Karar ve eklerindeki TL tutarlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. | 5(10) |
| Elektronik Belge Zorunluluğu | Yurt içinden temin edilen mal/hizmet için e-fatura veya e-arşiv fatura zorunludur.Teşvik belgesi E-TUYS üzerinden elektronik düzenlenir. | 5(11), 5(12) |
| Destek Üst Sınırı | KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, faiz/kâr payı desteği, makine desteğinin toplam değeri, gerçekleşen sabit yatırım tutarını geçemez. | 5(14) |
II. Özel Programlara İlişkin Kısıtlamalar ve Şartlar
| Program Adı | Temel Şart / Kısıtlama | İlgili Madde |
| Teknoloji Hamlesi Programı | Öncelikli ürün listesindeki ürünlere veya teknolojilere yönelik olmalıdır.Proje bazında Değerlendirme Komitesi tarafından değerlendirilir.Öncelikli ürün listesi her yıl Ocak’ta güncellenir. | 6 |
| Yerel Kalkınma Hamlesi P. | Bölgelerarası gelişmişlik farklarını azaltma ve rekabet gücünü artırma hedeflenir.Yatırım konuları belirli kriterlere göre belirlenir.Proje bazında Değerlendirme Komitesi tarafından değerlendirilir. | 7 |
| Stratejik Hamle Programı | Asgari Sabit Yatırım Tutarı: | 8(2) |
| – Yüksek teknolojili ürünler için: 100 Milyon TL | ||
| – Diğer yatırımlar için: 200 Milyon TL | ||
| Ön Değerlendirme Kriterleri (en az 3’ü sağlanmalı): | 8(3) | |
| a) Yatırım konusunun stratejik hamle yatırım konuları listesinde yer alması, | ||
| b) Ana ürünün ihracatının ithalatı karşılama oranı azami %70, | ||
| c) Katma değer oranı asgari %30, | ||
| ç) Yatırım tutarının %20’si kadar öz kaynak, | ||
| d) Ürünle ilgili son 1 yıl toplam ithalat tutarı 50 Milyon ABD doları ve üzeri. | ||
| Asgari 50 Milyon TL tutarındaki yeşil/dijital dönüşüm programları bu değerlendirme süreci olmaksızın desteklenebilir. | 8(8) |
III. Öncelikli ve Hedef Yatırımlara İlişkin Kısıtlamalar ve Şartlar
| Yatırım Türü | Temel Şart / Kısıtlama | İlgili Madde |
| Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi (Genel) | Maddede listelenen (Dijital/Yeşil Dönüşüm, yüksek teknolojili ürünler için asgari 500 Milyon TL,Orta-yüksek için İstanbul hariç 1 Milyar TL vb.) yatırım konuları desteklenir. | 9(1) |
| Öncelikli Enerji Yatırımları (9(1)(e)) | Faiz veya kâr payı desteği sağlanmaz. | 9(2) |
| Öncelikli Diğer Enerji Yatırımları | Belirli enerji dağıtım/depolama ve (e,f,g bentleri dışı) elektrik üretim yatırımlarına vergi indirimi ve faiz/kâr payı desteği sağlanmaz. | 9(3) |
| Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi (Genel) | EK-3’te yer alan yatırım konuları belirtilen şartları sağlamalıdır. | 10(1), EK-3 |
| Hedef Enerji ve İstanbul Yatırımları | Elektrik üretim, dağıtım, depolama ve gaz dağıtım yatırımları ile İstanbul’da yapılacak yatırımlar vergi indirimi desteğinden yararlanamaz. | 10(2) |
| Hedef Yatırımlarda Faiz Desteği | Sadece 4., 5. ve 6. Bölgelerde uygulanır. Belirli enerji yatırımlarına faiz/kâr payı desteği sağlanmaz. | 10(3) |
IV. Destek Unsurlarına Özgü Kısıtlamalar ve Şartlar
| Destek Unsuru | Şart / Kısıtlama | İlgili Madde |
| Gümrük Vergisi Muafiyeti | Yatırım malı makine ve teçhizat için uygulanır. EK-4‘te yer alan makine ve teçhizat bu muafiyetten yararlanamaz. | 13, EK-4 |
| M1 ve N1 kategori araç üretimi: Asgari 100 bin adet/yıl kapasite, %20 yatırım gerçekleşmesi, belirli motor/güç özelliklerinde araç ithaline izin. | ||
| KDV İstisnası | Teşvik belgeli makine-teçhizat ithal/yerli teslimi, yazılım ve gayri maddi hak satış/kiralamaları. | 14 |
| Faiz veya Kâr Payı Desteği | – En az 1 yıl vadeli TL kredilerde sabit yatırımın %70’ine kadar. | 15 |
| – TCMB haftalık repo faiz oranının belirli puan altında kalan kısmı (Programlara göre %25-%40). Azami 5 yıl. | ||
| – Azami destek tutarları programlara göre değişir | ||
| (Ör: Teknoloji/Yerel Hamle için 240 Milyon TL). | ||
| – Döviz kredilerinde faizin %50’si ve belirli puanlar. | ||
| Makine Desteği (TYKH için) | – Birim fiyatı 2 Milyon TL üzeri makine-teçhizat bedelinin %25’i. | 16 |
| – Azami destek tutarları programlara göre değişir | ||
| (Ör: Teknoloji/Yerel Hamle için 240 Milyon TL). | ||
| – Makine desteğinden faydalananlara faiz/kâr payı desteği sağlanmaz. | ||
| Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği | – Tamamlama vizesi yapılmış belgedeki istihdamı aşmamak kaydıyla. | 18 |
| – Komple yeni yatırımlarda gerçekleşen, diğerlerinde ilave istihdam için. | ||
| – 6. Bölgede tamamı, diğerlerinde %50’si (asgari ücrete tekabül eden). | ||
| – Süreler bölgeye göre (1-12 yıl) ve programlara göre değişir. | ||
| Sigorta Primi Desteği (6. Bölge için) | – İlave istihdam için işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı, 10 yıl süreyle. | 19 |
| Vergi İndirimi | – Yatırıma katkı oranları programlara göre değişir (%20-%50). %60 indirimli uygulanır. | 20 |
| – Diğer faaliyet kazançlarının %50’sine uygulanabilir. | ||
| – Arazi, arsa, royalti, yedek parça, finans/sigorta, BOT/BLT, rödovans yararlanamaz. | ||
| Yatırım Yeri Tahsisi | Vergi indirimi öngörülmeyen ve elektrik üretimine yönelik yatırımlara tahsis edilmez. | 21(3) |
| Kullanılmış Komple Tesis/Makine İthali | – Serbest bölgelerden ithaline izin verilmez. | 23 |
| – Orta-yüksek/yüksek teknolojili yatırımda EK-4’teki hariç tutulanlar temin edilemez. | ||
| – Kullanılmış olanlar vergi indirimi, makine desteği, faiz/kâr payı desteğinden faydalanamaz. |
V. Diğer Önemli Kısıtlamalar ve Prosedürel Şartlar
| Konu | Şart / Kısıtlama | İlgili Madde |
| Teşvik Belgesi Kapsamı Yatırım Devri | – Tamamlama vizesi yapılmamışsa Genel Müdürlük iznine tabidir. | 25 |
| – TYKH kapsamında ise ilgili komite kararı ve GM iznine tabidir (halka arz hariç hisse devri dahil). | ||
| Sabit Kıymet Satışı | – Tamamlama vizesi yapılmamış veya vize sonrası 2 yıl dolmamışsa Bakanlık iznine tabidir, destekler geri alınır. | 26 |
| – Gemi inşada vize sonrası satışta destekler geri alınır. | ||
| – Vize sonrası 2 yıl dolmuşsa serbest, destek geri alınmaz/durdurulmaz. | ||
| Yatırım Yeri Değişikliği | – Daha az desteklenen bölgeye taşınırsa sağlanan desteği aşan kısım ve sağlanmayan destekler geri alınır. | 28(2) |
| Yatırım Süresi ve Tamamlama Vizesi | – Yatırım süresi 3 yılı aşamaz (Bakanlık kısaltabilir), yarısı kadar ek süre verilebilir. | 29 |
| – Mücbir sebep/fevkalade halde ek süre verilebilir. | ||
| – Süre bitiminden sonra 3 ay içinde vize başvurusu yapılmalı, aksi halde belge iptal edilebilir. | ||
| Diğer Desteklerden Yararlanma | – Bu Karar kapsamındaki desteklerden yararlananlar diğer kamu desteklerinden yararlanamaz (İstisna: Sübvansiyonlu kredi ve KOSGEB/TÜBİTAK desteği belirli şartlarda mümkün). | 33 |
| Geçici Maddeler (Deprem, Cazibe M.) | – 6/2/2023 depremlerinden etkilenen ve Cazibe Merkezleri Kararı ek-2’deki ilçelerde 31/12/2026’ya kadar müracaatlarda 6. bölge destekleri (belirli imalat sanayi). | GEÇİCİ MADDE 3, 4 |
| – Cazibe Merkezleri Kararı ek-1’deki OSB/Endüstri Bölgeleri ve Sivas Demirağ OSB için de benzer şartlar. |
VI. Sektörel Kısıtlamalar ve Şartlar (EK-3 Özet)
EK-3, desteklenecek sektörleri NACE kodları ile listeler ve her bir sektör veya alt sektör için özel şartlar (asgari kapasite, entegrasyon zorunluluğu, belirli alt faaliyetlerin hariç tutulması vb.) içerir. Bu ek çok detaylı olduğu için tamamını buraya almak mümkün değildir, ancak genel mantığı şöyledir:
| Sektör Grubu | Örnek Şart / Kısıtlama |
| Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık | Sera yatırımlarında asgari dekar şartları (bölgeye göre değişir), hayvancılıkta asgari hayvan sayısı (bölgeye göre), entegrasyon şartları (yem tesisi vb.) |
| Madencilik ve Taş Ocakçılığı | I. grup madenler, altın, mıcır hariç ve belirli ruhsat/izin şartları. İstanbul’da desteklenmez. II. grup için aynı ilde entegrasyon şartı. |
| İmalat (Gıda, Tekstil, Kimya vb.) | Birçok alt sektör için kapasite, teknoloji, entegrasyon veya belirli NACE kodlarının hariç tutulması gibi özel şartlar.(Ör: 10.12.04 hariç gibi) |
| Elektrik, Gaz, Buhar | Doğalgaz/ithal kömüre dayalı üretim hariç, güneş enerjisinde modernizasyon ve 240KW altı çatı GES hariç. |
| Ulaştırma ve Depolama | Gezinti amaçlı yolcu taşımacılığı hariç, belirli kapasitede soğuk hava deposu, sadece lisanslı depoculuk. |
| Konaklama ve Yiyecek Hizmeti | Otellerde 50 oda ve üzeri şartı, öğrenci yurtlarında asgari 200 öğrenci kapasitesi. |
| Bilgi ve İletişim | Veri merkezlerinde tebliğle belirlenecek teknik şart ve asgari 500kW kurulu güç. |
| Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faal. | Test merkezlerinde belirli ürünlere yönelik olma ve ihracatçı birliği amacı şartı (71.20.05 hariç). |
| Eğitim | Kamu kurumları tarafından yapılanlar ve belirli NACE kodları hariç. |
VII. Gümrük Vergisi Muafiyetinden Yararlanamayacak Makine ve Teçhizat (EK-4 Özet)
EK-4, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (GTİP) numaraları ile hangi makine ve teçhizatın gümrük vergisi muafiyeti kapsamı DIŞINDA olduğunu listeler. Bu liste, yatırımcıların ithal etmeyi planladığı makinelerin muafiyet durumunu kontrol etmesi için kritik öneme sahiptir. Örnekler:
- Belirli tipte kompresörler, pompalar
- Beton pompaları, kule vinçler
- Belirli forkliftler ve yük arabaları
- Belirli tarım makineleri (sütçülük, hububat işleme)
- Tekstil sanayiinde kullanılan bazı ütü, yıkama, boyama makineleri
- Bazı metal işleme tezgâhları (özellikle nümerik kontrollü olmayanlar veya belirli kapasite altındakiler)
- Ağaç, plastik işleme makinelerinin bazıları
- Taş kırma, beton karıştırma makineleri
- Lityum iyon akümülatörlerin belirli tipleri (özellikle HARİÇ ibaresi olanlar)
- Belirli GTİP’lerdeki otobüsler, yük taşıtları (özellikle KULLANILMIŞ olanlar veya belirli hacim/kapasite dışındakiler)
- Bazı mobilya türleri (özellikle çocuklar için olanlar HARİÇ gibi)
Bu çalışma, Karar metnindeki temel kısıtlamaları ve şartları genel bir bakış açısıyla sunmaktadır. Her bir yatırım projesinin kendi özel koşulları ve Karar’ın detaylı hükümleri dikkate alınarak değerlendirilmesi esastır. Özellikle EK-3 ve EK-4 gibi detaylı listeler için iletişime geçebilirsiniz.
Saygılarımızla.