Faiz ve Kar Payı Desteği Mekanizmaları ve Yeni Şirketler İçin Stratejik Bir Seçenek
Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar Kapsamında Madde 20/4 Analizi
Vergi İndirimi Desteğinden Vazgeç,
Faiz/Kâr Payı Desteğini Kap.
Sayısal Örneklerle
Değerlendirme
Yatırımların teşviki, ekonomik büyüme, istihdam artışı ve teknolojik gelişimin temel dinamiklerindendir. Türkiye’de bu amaçla sunulan devlet yardımları, yatırımcılar için kritik bir rol oynamaktadır. 30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar”, bu desteklerin çerçevesini yeniden çizmektedir. Bu kararda öne çıkan destek unsurlarından biri de Faiz veya Kâr Payı Desteğidir. Bu çalışma, Kararname’deki faiz desteği mekanizmalarını genel hatlarıyla özetleyecek ve özellikle yeni kurulan şirketler için Madde 20/4’te sunulan alternatif destek imkanını sayısal örneklerle analiz edecektir.
A. Kararname Kapsamında Genel Faiz veya Kâr Payı Desteği (Madde 15)
Kararname’nin 15. maddesi, faiz veya kâr payı desteğinin temel çerçevesini belirlemektedir. Bu destek, yatırımcıların bankalardan kullanacakları Türk lirası cinsi en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin faiz veya kâr payı giderlerinin bir kısmının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanmasını ifade eder.
Faiz/Kâr Payı Desteği Unsurları (Özet Tablo)
| Program / Yatırım Türü | Kredi Tutarı Üst Limiti(Sabit Yatırımın %’si) | Destek Oranı(TCMB 1 Hafta Vadeli Repo Faiz Oranına Göre) | Azami Destek Tutarı (TL) | Azami Süre |
| Teknoloji Hamlesi Programı | 70% | 20 puanı geçmemek üzere %40’ına tekabül eden puan | 240 Milyon TL | 5 Yıl |
| Yerel Kalkınma Hamlesi Programı | 70% | 20 puanı geçmemek üzere %40’ına tekabül eden puan | 240 Milyon TL | 5 Yıl |
| Stratejik Hamle Programı | 70% | 15 puanı geçmemek üzere %30’una tekabül eden puan | 180 Milyon TL | 5 Yıl |
| Öncelikli Yatırımlar | 70% | 12,5 puanı geçmemek üzere %25’ine tekabül eden puan | 24 Milyon TL | 5 Yıl |
| Hedef Yatırımlar(4., 5. ve 6. Bölgelerde) | 70% | 12,5 puanı geçmemek üzere %25’ine tekabül eden puan | 12 Milyon TL | 5 Yıl |
Önemli Notlar (Madde 15):
- Kredi Kullanım Tarihi: Destek hesaplamasında, kredinin kullanıldığı tarihteki TCMB 1 hafta vadeli repo faiz oranı esas alınır.
- Döviz Kredileri: Döviz kredilerinde faiz veya kâr payı oranının %50’si aşılmamak kaydıyla, TL kredileri için belirlenen puanlardan (a) ve (b) bentleri için 2 puan, (c) ve (ç) bentleri için 1 puan düşülerek uygulanır.
- Finansal Kiralama: Finansal kiralama yoluyla yapılacak yatırımlar için de aynı şartlarda faiz/kâr payı desteği öngörülebilir.
B. Faiz ve Kâr payı Desteğinin Kısıtlamaları (Yararlanamama Durumları)
Öncelikle, bu maddelerdeki temel amaç, bazı özel durumlar için faiz/kâr payı desteğini kısıtlamak veya başka bir destek türüyle (örneğin makine desteği) çifte faydalanmayı engellemektir.
B.1. “Madde 9/2 ve 9/1(e) kapsamında enerji üretimi yatırımları faiz desteğinden yararlanamaz.”
- Madde 9: Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi’ni düzenler.
- Madde 9/1(e): Bu bent, “imalat sanayii işletmelerinin öz tüketimine yönelik” olarak yapılacak, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlı güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi yatırımlarını öncelikli yatırım olarak tanımlar.
- Madde 9/2: İşte bu madde der ki; “Birinci fıkranın (e) bendi kapsamında yapılan yatırımlara faiz veya kâr payı desteği sağlanmaz.”
Yani, özetle: Eğer bir imalat sanayi işletmesi, sadece kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla (öz tüketim) ve bu amaçla yaptığı bağlantı anlaşmasındaki güçle sınırlı kalmak kaydıyla, güneş veya rüzgâr enerjisinden elektrik üretecek bir tesis yatırımı yapıyorsa ve bu yatırım “Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi” kapsamında değerlendiriliyorsa, bu yatırımı için faiz veya kâr payı desteği alamaz.
Buradaki mantık, bu tür öz tüketime yönelik yenilenebilir enerji yatırımlarının zaten “Öncelikli Yatırım” olarak tanımlanıp diğer desteklerden (örneğin KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi vb.) faydalanmasının yeterli görülmesi olabilir.
B.2. “Madde 10/3’te belirtilen bazı enerji ve İstanbul’daki yatırımlar faiz desteğinden yararlanamaz.”
- Madde 10: Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi’ni düzenler.
- Madde 10/3: Bu madde iki önemli kısıtlama getirir:
- Bölgesel Kısıtlama: Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında faiz veya kâr payı desteği sadece 4., 5. ve 6. bölgelerde gerçekleştirilecek yatırımlara sağlanır. Yani 1., 2. ve 3. bölgelerdeki hedef yatırımlar bu destekten faydalanamaz.
- Enerji Yatırımları Kısıtlaması: Yukarıdaki bölgesel kısıtlama geçerli olsa bile (yani yatırım 4., 5. veya 6. bölgede olsa dahi) aşağıdaki enerji yatırımları faiz veya kâr payı desteğinden yararlanamaz:
- Elektrik üretimi yatırımları
- Elektrik enerjisi dağıtım yatırımları
- Elektrik enerjisi depolama yatırımları
- Ana şebeke üzerinden gaz yakıtların dağıtımı konusundaki yatırımlar
- İstanbul Kısıtlaması (Madde 10/2’den gelir): Madde 10/2 ayrıca der ki; “İstanbul ilinde gerçekleştirilecek yatırımlar vergi indirimi desteğinden yararlanamaz.” Dolayısıyla, Madde 10/3’teki faiz desteği de İstanbul için geçerli olmaz, çünkü Hedef Yatırımlar zaten İstanbul’da vergi indiriminden yararlanamadığı için faiz desteği de söz konusu olmaz.
Yani, özetle: “Hedef Yatırımlar” Teşvik Sistemi’ndeyseniz;
- Yatırımınız 1., 2. veya 3. bölgedeyse zaten faiz desteği yok.
- Yatırımınız İstanbul’daysa zaten faiz desteği yok.
- Yatırımınız 4., 5. veya 6. bölgedeyse ve elektrik üretimi, dağıtımı, depolaması veya ana şebekeden gaz dağıtımı ile ilgili bir yatırımsa, yine faiz desteği alamazsınız.
B.3. “Madde 16/3 uyarınca makine desteğinden faydalanan yatırımlar faiz desteğinden faydalanamaz.”
- Madde 16: Makine desteğini düzenler. Bu destek, Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamındaki yatırımlar için, yatırım süresi içinde temin edilen ve birim fiyatı 2 Milyon TL üzerindeki makinelerin bedelinin %25’inin bütçeden ödenmesidir.
- Madde 16/3: Bu madde çok nettir: “Makine desteğinden faydalandırılan yatırımlara faiz veya kâr payı desteği sağlanmaz.”
Yani, özetle: Eğer yatırımınız için Kararname’nin 16. maddesi kapsamında “Makine Desteği” almayı tercih ettiyseniz veya aldıysanız, aynı yatırım için ayrıca “Faiz veya Kâr Payı Desteği” alamazsınız.
Burada yatırımcıya bir seçim sunulmaktadır: Ya makine alım maliyetinin bir kısmını doğrudan bütçeden geri alacak (makine desteği) ya da kullandığı yatırım kredisinin faiz/kâr payı yükünü hafifletecek (faiz/kâr payı desteği). İkisi bir arada olmaz.
C. Yeni Kurulan Şirketler İçin Stratejik Bir Alternatif: Madde 20/4
Kararname’nin 20. maddesi “Vergi İndirimi” desteğini düzenlemektedir. Ancak bu maddenin 4. fıkrası, özellikle yeni kurulan ve henüz kârlılıkları vergi indiriminden tam anlamıyla faydalanmaya elverişli olmayan firmalar için çok değerli bir alternatif sunmaktadır:
(Madde 20/4): “Firma tescil tarihi teşvik belgesi düzenlenmesi için yapılan müracaat tarihinden en fazla bir yıl öncesinde olan yatırımcılar, talep etmeleri halinde vergi indirimi desteğinden faydalanmamak kaydıyla;
a) Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında desteklenmesine karar verilen komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği ya da makine desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 5 puan ve azami tutara 60 Milyon TL eklenmek suretiyle,
b) Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında desteklenmesine karar verilen komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 2 puan ve azami tutara 6 Milyon TL eklenmek suretiyle,
c) Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında desteklenmesine karar verilen komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 2 puan ve azami tutara 2 Milyon 400 Bin TL eklenmek suretiyle, faydalanabilir.”
Bu düzenleme, tescil tarihi teşvik belgesi başvuru tarihinden en fazla 1 yıl önce olan yatırımcılara, vergi indirimi desteğinden vazgeçmeleri koşuluyla, faiz/kâr payı desteğinde (veya makine desteğinde) hem oransal hem de tutarsal bir artış imkânı tanımaktadır. Bu, özellikle ilk yıllarında yüksek kâr beklemeyen, ancak finansman maliyetlerini düşürmeye ve nakit akışını güçlendirmeye ihtiyaç duyan yeni girişimler için cazip bir seçenektir.
D. Sayısal Örneklerle Madde 20/4’ün Analizi:
Senaryo 1: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi (Teknoloji veya Yerel Kalkınma Programı)
- Yatırımcı Profili: Tescil tarihi 10 ay önce olan yeni bir teknoloji şirketi.
- Sabit Yatırım Tutarı: 1 Milyar TL
- Kullanılacak Kredi (Sabit yatırımın %70’i): 700 Milyon TL
- Standart Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 15/3-a):
- Destek tutarı, sabit yatırım tutarının %20’sini
- (1 Milyar TL * %20 = 200 Milyon TL) aşamaz.
- Azami destek tutarı 240 Milyon TL‘dir.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 200 Milyon TL.
- Artırılmış Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 20/4-a ile Vergi İndiriminden Vazgeçilerek):
- Desteğin sabit yatırıma oranı 5 puan artırılır: %20 + 5 puan = %25.
- Azami destek tutarı 60 Milyon TL artırılır:
- 240 Milyon TL + 60 Milyon TL = 300 Milyon TL.
- Hesaplanan destek: Sabit yatırım tutarının %25’i
- (1 Milyar TL * %25 = 250 Milyon TL).
- Bu tutar, artırılmış azami sınır olan 300 Milyon TL’den düşüktür.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 250 Milyon TL.
Fark: Vergi indiriminden vazgeçen yeni şirket, 50 Milyon TL daha fazla faiz desteği alma potansiyeline sahip olur.
Senaryo 2: Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi
- Yatırımcı Profili: Tescil tarihi 6 ay önce olan, öncelikli bir alanda yatırım yapan yeni bir imalat şirketi.
- Sabit Yatırım Tutarı: 100 Milyon TL
- Kullanılacak Kredi (Sabit yatırımın %70’i): 70 Milyon TL
- Standart Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 15/3-c):
- Destek tutarı, sabit yatırım tutarının %10’unu
- (100 Milyon TL * %10 = 10 Milyon TL) aşamaz.
- Azami destek tutarı 24 Milyon TL‘dir.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 10 Milyon TL.
- Artırılmış Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 20/4-b ile Vergi İndiriminden Vazgeçilerek):
- Desteğin sabit yatırıma oranı 2 puan artırılır: %10 + 2 puan = %12.
- Azami destek tutarı 6 Milyon TL artırılır:
- 24 Milyon TL + 6 Milyon TL = 30 Milyon TL.
- Hesaplanan destek: Sabit yatırım tutarının %12’si
- (100 Milyon TL * %12 = 12 Milyon TL).
- Bu tutar, artırılmış azami sınır olan 30 Milyon TL’den düşüktür.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 12 Milyon TL.
Fark: Vergi indiriminden vazgeçen yeni şirket, 2 Milyon TL daha fazla faiz desteği alma potansiyeline sahip olur.
Senaryo 3: Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi (Örneğin 4. Bölgede)
- Yatırımcı Profili: Tescil tarihi 3 ay önce olan, 4. bölgede hedef bir yatırım yapan yeni bir şirket.
- Sabit Yatırım Tutarı: 50 Milyon TL
- Kullanılacak Kredi (Sabit yatırımın %70’i): 35 Milyon TL
- Standart Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 15/3-ç):
- Destek tutarı, sabit yatırım tutarının %10’unu
- (50 Milyon TL * %10 = 5 Milyon TL) aşamaz.
- Azami destek tutarı 12 Milyon TL‘dir.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 5 Milyon TL.
- Artırılmış Faiz/Kâr Payı Desteği (Madde 20/4-c ile Vergi İndiriminden Vazgeçilerek):
- Desteğin sabit yatırıma oranı 2 puan artırılır: %10 + 2 puan = %12.
- Azami destek tutarı 2.4 Milyon TL artırılır: 12 Milyon TL + 2.4 Milyon TL = 14.4 Milyon TL.
- Hesaplanan destek: Sabit yatırım tutarının %12’si
- (50 Milyon TL * %12 = 6 Milyon TL).
- Bu tutar, artırılmış azami sınır olan 14.4 Milyon TL’den düşüktür.
- Maksimum faydalanılabilecek destek: 6 Milyon TL.
Fark: Vergi indiriminden vazgeçen yeni şirket, 1 Milyon TL daha fazla faiz desteği alma potansiyeline sahip olur.
E. Stratejik Değerlendirme:
Madde 20/4’teki bu seçenek, yeni kurulan şirketler için önemli bir stratejik karar noktası sunar:
- Nakit Akışı ve Finansman Maliyeti: Yeni şirketler genellikle ilk yıllarında kârlılık elde etmekte zorlanabilir veya kârlarını yeniden yatırıma yönlendirebilirler. Bu durumda, vergi indirimi yerine daha yüksek bir faiz desteği almak, finansman maliyetlerini doğrudan düşürerek nakit akışını önemli ölçüde rahatlatabilir.
- Belirsizlik Yönetimi: Yatırımın ilk yıllarındaki kârlılık belirsizliği, vergi indiriminin etkinliğini azaltabilir. Faiz desteği ise daha öngörülebilir ve doğrudan bir fayda sağlar.
- Yatırımın Önceliklendirilmesi: Eğer yatırımcının önceliği ilk yıllarda finansman yükünü hafifletmek ise, bu seçenek çok daha avantajlı olabilir.
F. Sonuç
Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, faiz veya kâr payı desteği ile yatırımcılara önemli bir finansman kolaylığı sunarken, belirli yatırım türleri ve durumlar için kısıtlamalar da getirmektedir. Yatırımcıların bu kısıtlamaları dikkatle incelemesi gerekmektedir.
Bununla birlikte, Kararname’nin Madde 20/4’ü ile getirilen yenilikçi düzenleme, özellikle faaliyetinin ilk yılında olan (tescil tarihi teşvik belgesi başvurusundan en fazla bir yıl öncesine dayanan) yeni şirketlere, vergi indirimi desteğinden feragat etmeleri koşuluyla, daha avantajlı oran ve tutarlarda faiz/kâr payı (veya alternatif olarak makine) desteği alma imkânı sunmaktadır.
Bu, söz konusu şirketlerin yatırımın erken ve kritik aşamalarındaki finansman ihtiyaçlarını daha etkin bir şekilde yönetmelerine, projelerini daha sağlam bir mali temel üzerine oturtmalarına ve erken dönem büyüme stratejilerini desteklemelerine olanak tanıyacak stratejik bir esnekliktir.
Her yatırımcının, kendi işletmesinin özel koşulları, gelecek projeksiyonları ve risk toleransını dikkate alarak, Kararname’de sunulan destek alternatifleri arasında en uygun olanı seçmesi büyük önem taşımaktadır.
Saygılarımızla.