Çalışmamızda, “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar” metnindeki ilgili maddeleri inceleyerek, sabit yatırım tutarı, faiz/kâr payı desteği, makine desteği ve vergi indirimi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya çalıştık.
Temel Kural (Madde 5, Fıkra 7):
Bu fıkra, ilişkinin temelini oluşturuyor:
- Genel Sabit Yatırım Tutarı Hesaplanması: Faiz veya kâr payı desteği ve makine desteği ödemeleri düşülmeden hesaplanır. Yani, bu destekler sabit yatırım tutarının bir parçası olarak kabul edilir ve bu destekler üzerinden bir hesaplama yapılmaz (ör: destek üst limitleri hesaplanırken).
- Vergi İndirimi İçin Sabit Yatırım Tutarı Hesaplanması: Vergi indirimi desteğinin uygulanmasına esas sabit yatırım tutarı ise, bu Karar kapsamında sağlanan faiz veya kâr payı desteği ve makine desteği ödemeleri düşülerek hesaplanır. Yani, vergi indiriminden faydalanılacak matrah, diğer iki destek düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden belirlenir.
Faiz/Kâr Payı Desteği ve Makine Desteği Arasındaki İlişki:
- Madde 15 (Faiz veya kâr payı desteği), Fıkra (9): “Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında faiz veya kâr payı desteğinden faydalanan yatırımlara makine desteği sağlanmaz.”
- Madde 16 (Makine desteği), Fıkra (3): “Makine desteğinden faydalandırılan yatırımlara faiz veya kâr payı desteği sağlanmaz.”
Bu iki madde, Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında bu iki desteğin birbirini dışladığını açıkça belirtir. Yatırımcı bu iki destekten sadece birini seçebilir.
Vergi İndirimi ile Faiz/Kâr Payı Desteği veya Makine Desteği Arasındaki Seçenek (Madde 20, Fıkra 4):
Bu fıkra, belirli şartları taşıyan yatırımcılar için bir alternatif sunar:
Firma tescil tarihi, teşvik belgesi düzenlenmesi için yapılan müracaat tarihinden en fazla bir yıl öncesinde olan yatırımcılar, talep etmeleri halinde vergi indirimi desteğinden faydalanmamak kaydıyla;
- Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamındaki komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği ya da makine desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 5 puan ve azami tutara 60 Milyon TL eklenerek,
- Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamındaki komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 2 puan ve azami tutara 6 Milyon TL eklenerek,
- Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamındaki komple yeni yatırımlarda, faiz veya kâr payı desteği için belirlenmiş olan desteğin sabit yatırıma oranına 2 puan ve azami tutara 2 Milyon 400 Bin TL eklenerek,
bu desteklerden (faiz/kâr payı veya makine desteği) daha avantajlı şekilde faydalanabilirler.
Yani, bu durumdaki yatırımcılar için bir tercih söz konusudur: Ya standart vergi indirimi ya da (vergi indiriminden vazgeçerek) artırılmış faiz/kâr payı desteği veya makine desteği.
Özet Tablolar:
Tablo 1: Sabit Yatırım Tutarının Hesaplanması
| Amaç | Sabit Yatırım Tutarı Hesaplanırken Faiz/Kâr Payı Desteği (FKPD) ve Makine Desteği (MD) Durumu | Dayanak Maddesi |
| Genel Hesaplama (Destek limitleri vb.) | FKPD ve MD tutarları düşülmeden hesaplanır. | Madde 5 (7) |
| Vergi İndirimi Uygulaması | FKPD ve MD tutarları düşülerek hesaplanır. | Madde 5 (7) |
Tablo 2: Faiz/Kâr Payı Desteği (FKPD) ve Makine Desteği (MD) İlişkisi (Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi için)
| Seçilen Destek | Diğer Destekten Faydalanma | Dayanak Maddeleri |
| Faiz/Kâr Payı Desteği | Makine Desteği Alınamaz | Madde 15 (9), Madde 16(3) |
| Makine Desteği | Faiz/Kâr Payı Desteği Alınamaz | Madde 15 (9), Madde 16(3) |
Tablo 3: Vergi İndirimi (VİD) ile Artırılmış FKPD/MD Arasındaki Seçenek (Belirli Yatırımcılar İçin)
| Yatırımcının Seçimi | Sonuç | Dayanak Maddesi |
| Vergi İndiriminden Faydalanmak | Standart VİD oranları ve tutarları uygulanır. | Madde 20 (1) |
| Vergi İndiriminden Faydalanmamak (ve şartları sağlamak) | Faiz/Kâr Payı Desteği veyaMakine Desteği oran ve tutarları artırılır. | Madde 20 (4) |
Sözel Özet:
- Bir yatırımın sabit yatırım tutarı genel olarak, devletten alınacak faiz/kâr payı desteği ve makine desteği tutarlarını içerir şekilde, yani bu destekler düşülmeden belirlenir. Bu, örneğin faiz desteğinin veya makine desteğinin üst limitlerinin hesaplanmasında kullanılan ana tutardır.
- Ancak, yatırımcı vergi indiriminden faydalanacaksa, bu indirimin uygulanacağı sabit yatırım tutarı, alınmış olan faiz/kâr payı desteği ve makine desteği düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Bu, vergi avantajının mükerrer olmasını engellemeye yönelik bir adımdır.
- “Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi” kapsamında yatırım yapan bir yatırımcı, faiz/kâr payı desteği ile makine desteğinden aynı anda yararlanamaz; birini tercih etmek zorundadır.
- Eğer yatırımcı, firma tescilinden sonraki bir yıl içinde teşvik belgesi almış yeni bir işletme ise ve komple yeni bir yatırım yapıyorsa (ilgili programlar kapsamında), vergi indiriminden vazgeçerek faiz/kâr payı desteğini veya makine desteğini daha yüksek oran ve tutarlarda alma seçeneğine sahiptir. Bu, yatırımcının kendi finansal projeksiyonlarına göre bir tercih yapmasını gerektirir.
Saygılarımızla.