9903 Sayılı karar, yatırımcılara önemli destekler sunarken, bu desteklerin doğru ve amacına uygun kullanılmasını sağlamak için bir dizi sorumluluk getirmektedir. Bu yükümlülükleri ana başlıklar altında şöyle özetleyebiliriz:
- Başvuru ve Yatırım Öncesi Şartlar:
- Yatırımın, Karar ekinde (EK-3) belirtilen desteklenecek konular arasında yer alması ve bu konular için belirtilen özel şartları (asgari kapasite, entegrasyon vb.) karşılaması zorunludur.
- Belirlenen asgari sabit yatırım tutarlarını (Bölgelere göre 6 milyon TL veya 12 milyon TL) sağlamak gerekir.
- Büyük ölçekli bazı yatırımcıların, yatırım tutarının %2’si kadar bir ekosistem geliştirme planı hazırlayıp uygulaması beklenmektedir. Bu, sosyal veya teknolojik katkı sağlamayı amaçlayan bir yükümlülüktür (Madde 5/9).
- Yatırım Sürecindeki Prosedürel Yükümlülükler:
- Yatırım harcamaları, teşvik belgesi başvuru tarihinden sonra yapılmalıdır; önceki harcamalar desteklenmez.
- Yurt içinden alınan makine ve hizmetler için e-Fatura veya e-Arşiv Fatura kullanılması zorunludur (Madde 5/11).
- Desteklere ilişkin tüm süreçler Elektronik Teşvik Uygulama Sistemi (E-TUYS) üzerinden yürütülür. Gerekli belgelerin sisteme yüklenmesi ve takibi yatırımcının sorumluluğundadır.
- Yatırımın öngörülen sürede tamamlanması esastır. Süre yetmezse, ilk sürenin yarısı kadar ek süre talep edilebilir (Madde 29/2).
- Mali ve Raporlama Yükümlülükleri:
- Faiz/kâr payı veya makine desteği gibi ödemelerden faydalanmak için, harcamaların yapıldığı yılı takip eden yıl, Yeminli Mali Müşavir tarafından onaylanmış “Yatırım İlerleme Raporu” sunulmalıdır (Madde 17/1).
- Kredi geri ödemelerinin zamanında yapılması gerekir. Aksama durumunda faiz desteği durdurulur (Madde 15/5).
- Denetimler için görevlendirilen personelin ekspertiz, ulaşım ve konaklama giderleri yatırımcı tarafından karşılanır (Madde 23/1, 29/7).
- Yatırım Tamamlandıktan Sonraki Sorumluluklar:
- Yatırım süresinin bitimini takiben 3 ay içinde “Tamamlama Vizesi” için Bakanlığa başvuru yapılması kritik bir zorunluluktur. Aksi halde teşvik belgesi iptal edilebilir (Madde 29/5).
- Tamamlama vizesi yapıldıktan sonra dahi, sabit kıymetlerin satışı için belirli süreler (genellikle 2 yıl) beklenmeli veya Bakanlıktan izin alınmalıdır. İzinsiz satış, desteklerin geri alınmasına neden olur (Madde 26).
- Özel Durumlar ve Kısıtlamalar:
- Devir ve Yer Değişikliği: Yatırımın tamamı devredilecekse veya yeri değiştirilecekse Bakanlıktan izin alınması zorunludur (Madde 25, 28).
- Ortak Sorumluluk: Finansal kiralama işlemlerinde, yatırımcı ile finansal kiralama şirketi desteklerin kullanımı konusunda müteselsilen sorumludur (Madde 13/3).
- Yaptırımlar (Müeyyide): Belgedeki şartlara uymayan, sahte belge kullanan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen yatırımcıların teşvik belgeleri iptal edilir ve sağlanan destekler gecikme zammı ile birlikte geri alınır (Madde 32)
Yatırımcının Yükümlülükleri Tablosu
Aşağıdaki tablo, Karar metnindeki temel yükümlülükleri madde numaralarıyla birlikte daha net bir şekilde göstermektedir.
| Yükümlülük Kategorisi | İlgili Madde | Yükümlülüğün Açıklaması |
| Genel Şartlar ve Uygunluk | Madde 5 (1) | Yatırımın, EK-3’te belirtilen uygun sektörlerde olması ve o sektör için aranan özel şartları sağlaması gerekir. |
| Madde 5 (2) | 1. ve 2. bölgelerde asgari 12 Milyon TL, diğer bölgelerde asgari 6 Milyon TL sabit yatırım tutarı şartını sağlamak. | |
| Madde 5 (9) | KOBİ olmayan veya belirli programlardaki yatırımcılar, yatırım tutarının %2’sinden az olmamak kaydıyla bir ekosistem geliştirme planı (eğitim, Ar-Ge, yerel katkı vb.) hazırlamak ve uygulamakla yükümlüdür. | |
| Prosedürel ve Dijital Uyum | Madde 5 (11) | Yurt içinden temin edilecek mal ve hizmetler için elektronik fatura (e-Fatura veya e-Arşiv Fatura) düzenlenmesi zorunludur. |
| Madde 5 (12) | Teşvik belgesi ve ilgili işlemler elektronik ortamda (E-TUYS) yürütülür. Destek uygulayan kurumların (banka, gümrük vb.) ilgili belgeleri Bakanlığa elektronik olarak iletmesi gerekir (yatırımcının takibi önemlidir). | |
| Madde 13 (3) | Finansal kiralama işlemlerinde yatırımcı ve leasing şirketi birlikte ve zincirleme (müteselsilen) sorumludur. | |
| Raporlama ve Süreç Takibi | Madde 17 (1) | Faiz/kâr payı ve makine desteği ödemeleri için, her yıl Yatırım İlerleme Raporu‘nun Bakanlığa sunulması gerekir. |
| Madde 18 (6) | Sigorta primi desteğinden yararlanmak için SGK’ya prim ve hizmet belgelerinin yasal sürede verilmesi ve yatırımcı payının zamanında ödenmesi şarttır. | |
| Madde 29 (5) | Yatırım süresi bitimini takiben 3 ay içinde “Tamamlama Vizesi” için Bakanlığa başvurmak zorunludur. Aksi halde teşvik belgesi iptal edilir. | |
| Mali Yükümlülükler | Madde 15 (7) | Destekli kredinin amaç dışı kullanılması halinde, sağlanan faiz desteği ilgili faiz oranlarıyla birlikte geri ödenir. |
| Madde 23 (1) | Kullanılmış komple tesis ithalatı için yapılacak ekspertiz işleminin ulaşım giderleri yatırımcı tarafından karşılanır. | |
| Madde 29 (7) | Tamamlama vizesi ekspertizi için görevli personelin ekspertiz ücreti, yol ve konaklama giderleri yatırımcı tarafından karşılanır. | |
| Varlık Yönetimi ve Kısıtlamalar | Madde 25 (1) | Tamamlanmamış bir yatırımın devri için Genel Müdürlüğün izni zorunludur. |
| Madde 26 (1) | Tamamlama vizesinden sonraki 2 yıl içinde sabit kıymetlerin satışı için Bakanlık izni gerekir; aksi halde destekler geri alınır. | |
| Madde 27 (1, 2) | Teşvikli makine ve teçhizatın veya yatırımın bütününün kiralanması Bakanlık iznine tabidir. | |
| Madde 28 (1) | Yatırım yerinin değiştirilmesi talepleri Bakanlık tarafından proje bazında değerlendirilir. | |
| Denetim ve Diğer Destekler | Madde 31 (2) | Denetim sırasında istenen her türlü bilgi ve belgenin verilmesi ve yerinde incelemeye izin verilmesi zorunludur. |
| Madde 33 (1) | Diğer kamu kurumlarından alınan desteklerle bu Karar kapsamındaki desteklerin birleştirilemeyeceği kuralına uymak (bazı istisnalar hariç). |
Bu özet ve tablo, yatırım sürecinizde bir yol haritası niteliğindedir. Özellikle kalın olarak işaretlenmiş maddeler, uyulmadığı takdirde ciddi sonuçlar doğurabilecek kritik yükümlülüklerdir.
Saygılarımızla.