KV Tebliği, işletmelerin diğer faaliyetlerinden kaynaklanan zararlar nedeniyle ticari kârı oluşmasa dahi, KKEG gibi unsurlarla şekillenen mali matrah üzerinden indirimli oran uygulamasının yolunu hukuki bir güvenceyle açık tutmaktadır.
TBK’nın başabaş olması veya sıfırlanması, üretim ve ihracat faaliyetlerinden elde edilen safi kazancın indirimli vergilendirilmesine engel teşkil etmemekte, aksine oluşan vergi matrahının tamamına yakınına bu teşviğin yansıtılmasına imkan tanımaktadır.
Sözel Değerlendirme
Tebliğ, teşvik edici indirimin amacının işletmenin genel kârlılığından ziyade, fiilen gerçekleştirilen üretim ve ihracat faaliyetini ödüllendirmek olduğunu vurgular.
İşletmenin diğer faaliyetlerinden kaynaklanan zararlar, üretim ve ihracat kazancını tamamen eritip TBK’ını sıfıra indirse dahi, eğer vergi matrahını oluşturan bir “safi kurum kazancı” (örneğin KKEG ilavesiyle oluşan matrah) varsa, bu matrah üzerinden indirimli oran uygulanabilecektir.
Bu durumda, üretim ve ihracat kazancı toplamı (örneğin 1 milyon TL), ticari kârı (0 TL) her halükarda aşacağı için; indirimli oran uygulanacak matrah, toplam matrahın %100’ü olarak kabul edilir.
Ancak bu tutar, üretim ve ihracattan elde edilen gerçek kazanç tutarını ve nihai kurumlar vergisi matrahını aşamaz.
Eğer matrah, bu faaliyetlerden elde edilen toplam kazançtan düşükse, matrah üretim ve ihracat kazançlarının birbirine oranı üzerinden paylaştırılarak indirimli oranlar uygulanır.
Sayısal Örnek
Örnek: Sanayi sicil belgesini haiz (S) A.Ş. 2023 yılında kendi ürettiği ürünlerin satışından ve dışarıdan satın aldığı malların ihracatından kazanç elde etmiştir.
Veriler:
Ticari Bilanço Kârı: 0 TL
Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç: 1.200.000 TL
İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç: 800.000 TL
Diğer faaliyetlerden kaynaklanan zararlar: (-) 2.000.000 TL
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG): 1.000.000 TL
Kurumlar Vergisi Matrahı: 1.000.000 TL (0 + 1.000.000)
Hesaplama:
Kazanç Toplamı: Şirketin indirimli oran uygulanabilecek toplam kazancı 2.000.000 TL’dir (1.200.000 + 800.000).
Kıyaslama: Ticari bilanço kârı 0 TL olduğu için, üretim ve ihracat kazançları toplamı (2.000.000 TL) ticari kârı aşmaktadır. Bu durumda indirimli oran uygulanacak matrahın ticari bilanço kârına oranı %100 kabul edilir.
Sınırlama: Ancak indirimli oran uygulanacak tutar, safi kurum kazancını (matrahı) yani 1.000.000 TL’yi aşamaz.
Oranlama: Matrah (1.000.000 TL), üretim ve ihracat kazançlarının toplam kazanç içindeki ağırlığına göre dağıtılır:
İhracat Payı: [1.000.000 x (800.000 / 2.000.000)] = 400.000 TL (5 puan indirimli uygulanacak kısım)
Üretim Payı: [1.000.000 x (1.200.000 / 2.000.000)] = 600.000 TL (1 puan indirimli uygulanacak kısım)
Sonuç: (S) A.Ş., ticari kârı sıfır olmasına rağmen, oluşan 1.000.000 TL’lik matrahın tamamı için üretim ve ihracat oranları dahilinde indirimli kurumlar vergisi oranından yararlanacaktır.
Saygılarımızla.